บทความนี้เป็นบทความที่ผมเขียนไว้เมื่อสองปีก่อน เพื่อจะนำไปลงงานลาดกระบังนิทรรศ’49 แต่รู้สึกจะมีปัญหาเกิดขึ้น ก็เลยไม่ได้ใช้งาน วันนี้ไปนั่งคุ้ยๆ จัดระเบียบไฟล์งานของตัวเอง ก็เลยไปเจอบทความนี้เข้า เพราะฉะนั้นวันนี้เลยได้อู้หาเรื่องมาเขียนลงบล็อกได้ 1 วัน อิอิ

ทำไมต้องมาตรฐานเว็บ?

หลายคนที่ทำเว็บมีความสงสัยว่าทำไมต้องมาตรฐาน? ทำไมต้องทำเว็บมาตรฐานด้วย ในเมื่อมันก็แสดงผลได้ อ่านได้ ไม่มีปัญหาอะไรร้ายแรง แต่ในความเป็นจริงนั้น มีสิ่งที่ซ่อนอยู่ในความเป็นมาตรฐานอยู่มากมาย ที่เราอาจจะไม่ทราบมาก่อน บทความเรื่องมาตรฐานเว็บต่อไปนี้อ้างอิงมาจากบทความเรื่อง What are standards and why should I use them? ซึ่งเขียนโดยองค์กร The Web Standards Project ที่มีชื่อย่อว่า WaSP

อะไรคือจุดมุ่งหมายของการใช้มาตรฐานเว็บ (Web Standards) ผลดีของการใช้มาตรฐานเว็บคืออะไร คำตอบในเรื่อง จุดมุ่งหมายและผลดีที่ใหญ่ที่สุดของเรื่องการใช้มาตรฐานเว็บ นั่นคือ Accessibility

Accessibility คืออะไร เราสามารถแปลได้สองความหมาย ความหมายที่หนึ่งคือ การทำให้บุคคลที่ไร้ความสามารถในการเข้าถึงข้อมูล สามารถเข้าถึงข้อมูลได้ และความหมายที่สองก็คือ การที่ผู้ออกแบบและพัฒนาเว็บสามารถทำให้เว็บนั้นถูกใช้โดยอุปกรณ์ช่วยเหลือได้

มาตรฐานที่เราจะพูดถึงต่อไปนี้ จะอยู่ในความหมายที่สอง ซึ่งคำว่าอุปกรณ์ช่วยเหลือที่ว่านั้น เราสามารถแบ่งออกเป็นสองพวกใหญ่ๆ อันได้แก่ Software/Machine และ People

1.Accessibility to software/machines การทำให้เว็บเราเป็นมาตรฐานนั้น สามารถทำให้เว็บเราสามารถถูก “เห็น” ได้โดยเว็บเสิร์ชเอ็นจิ้น คำว่า “เห็น” ที่เรากำลังพูดถึง ไม่ได้หมายความว่าเป็นแค่การทำให้เว็บของเราไปอยู่ในฐานข้อมูลของเว็บเสิร์ชเอ็นจิ้นเท่านั้น แต่หมายรวมถึง การทำให้เว็บของเราสามารถถูก “อ่าน” โดยเว็บเสิร์ชเอ็นจิ้นได้โดยง่าย และถูกต้องตามโครงสร้าง ซึ่งจะส่งผลทำให้เว็บเสิร์ชเอ็นจิ้นสามารถทำการดึงข้อมูลที่อยู่ในเว็บของเราออกมา และสามารถประมวลผลข้อมูลที่อยู่ในเว็บของเราได้อย่างถูกต้อง ผลที่ตามมาก็คือ ผู้ที่ค้นข้อมูลตามเว็บเสิร์ชเอ็นจิ้นก็จะสามารถค้นข้อมูลได้ตรงตามที่ต้องการ แสดงผลข้อมูลได้ดีกว่า และถูกต้อง

การทำให้เว็บเป็นมาตรฐานนั้น ยังทำให้เบราว์เซอร์เก่าๆ สามารถเข้าใจโครงสร้างของเว็บเราได้อย่างถูกต้อง ถึงแม้ว่าเบราว์เซอร์เก่าๆ นั้นจะไม่สามารถแสดงผลหรือเข้าใจความสามารถใหม่ๆ ที่ถูกเพิ่มเข้ามาได้ แต่ก็ยังจะสามารถแสดงผลข้อมูลได้อย่างถูกต้องตามที่เราต้องการอยู่ เช่นเดียวกันกับ Robots หรือหุ่นยนต์ของเว็บเสิร์ชเอ็นจิ้นที่ทำหน้าที่รวบรวมข้อมูล ไม่ว่าจะเป็น Robots จากเว็บเสิร์ชเอ็นจิ้นไหนก็ตาม ก็สามารถรวบรวมข้อมูลจากเว็บของเราได้อย่างถูกต้อง

การทำให้เว็บเป็นมาตรฐาน ทำให้เราสามารถถูกตรวจสอบโดยบริการต่างๆ ได้ ยกตัวอย่างเช่น การตรวจสอบความผิดพลาด (Errors) ที่เกิดขึ้นในเว็บเพจ ก็จะสามารถทำการตรวจสอบได้โดยง่าย ไม่สับสน และทำให้ประหยัดเวลาในการดีบั๊กได้มากมาย การทำให้เว็บเป็นมาตรฐานทำให้หน้าเว็บนั้น สามารถถูกแปลงให้เป็นเอกสารชนิดอื่นได้โดยง่าย ยกตัวอย่าง เช่น ฐานข้อมูล หรือ เอกสารเวิร์ด นอกจากนั้นยังสามารถทำให้ข้อมูลถูกใช้โดยระบบ หรืออุปกรณ์อื่นๆ ได้อีก เช่น ทีวี คอมพิวเตอร์พกพา หรือแม้กระทั่งมือถือ

2.Accessibility to people การทำเว็บให้เป็น Accessibility นอกจากจะมีประโยชน์ทำให้บุคคลที่ไร้ความสามารถในการเข้าถึงข้อมูล หรือผู้ที่พิการ ทำให้สามารถเข้าถึงข้อมูลได้แล้ว ยังมีประโยชน์ในการทำให้ผู้ที่ใช้เบราว์เซอร์ที่ไม่เหมือนเบราว์เซอร์ปกติทั่วไปก็ยังสามารถเข้าถึงข้อมูลได้เช่นกัน เช่น เบราว์เซอร์ที่มีความสามารถในการอ่านออกเสียงได้ เบราว์เซอร์ที่ทำการแปลหน้าเอกสารให้เป็นภาษาท้องถิ่นโดยอัตโนมัติ เบราว์เซอร์ที่จำกัดเรื่องขนาดพื้นที่ของการแสดงผล เบราว์เซอร์ที่แสดงโหมดเป็นตัวอักษรอย่างเดียว เป็นต้น

ในปัจจุบัน เราสามารถเข้าถึงเว็บได้หลากหลายวิธีการมากขึ้น ซึ่งทำให้เราต้องทำการออกแบบให้เข้ากับรูปแบบการเข้าถึงข้อมูลวิธีต่างๆ ซึ่งเป็นไปไม่ได้เลย ที่เราจะตอบสนองกับความต้องการได้อย่างทันท่วงทีด้วยวิธีการง่ายๆ การทำให้เว็บเป็นมาตรฐานเป็นก้าวใหญ่ก้าวแรกที่จะทำให้การตอบสนองกับการเข้าถึงในรูปแบบต่างๆ สามารถทำได้อย่างถูกต้องและเป็นระบบวิธีการ

ผลที่เกิดขึ้นของเว็บที่ไม่เป็นมาตรฐานมีได้ตั้งแต่ที่เห็นผลกระทบทันที จนถึงกระทั่งผลกระทบที่เรามองไม่เห็น ดังตัวอย่างเช่น เว็บทางด้านธุรกิจ ถ้าผู้ที่ต้องการชมเว็บของท่านไม่สามารถเข้าถึงข้อมูลที่ต้องการได้ แม้ว่าจะเป็นเพียงแค่ส่วนเล็กๆ แต่มันสามารถทำให้เกิดข้อแตกต่างอันยิ่งใหญ่กับผลกำไรของบริษัท เมื่อทำการเปรียบเทียบกับบริษัทคู่แข่งได้

ตัวอย่างดังที่บอกข้างต้น สามารถใช้ได้กับเว็บทุกชนิด ไม่เพียงแต่เว็บทางด้านธุรกิจอย่างเดียว บางทีคุณอาจจะเห็นว่า มาตรฐานเว็บมันอาจจะไม่ส่งผลกับคุณในระยะเวลาอันสั้น แต่อาจจะเห็นผลเสียที่เกิดขึ้นอย่างร้ายแรงในระยะยาวได้

ประโยชน์อีกข้อหนึ่งของมาตรฐานเว็บนอกจาก Accessibility แล้วก็คือเรื่องของความ Stability หรือความมั่นคง ตามปกติเว็บที่เป็นมาตรฐานจะถูกออกแบบให้สามารถแสดงผลได้ทั้งเบราว์เซอร์ทั้งเวอร์ชั่นเก่าและใหม่ ซึ่งหมายความว่า “มาตรฐานเว็บที่เป็นเวอร์ชั่นเก่า ก็จะสามารถใช้กับเบราว์เซอร์ที่เป็นเวอร์ชั่นใหม่ได้อย่างถูกต้อง” และ “มาตรฐานเว็บที่เป็นเวอร์ชั่นใหม่ ก็จะสามารถแสดงผลกับเบราว์เซอร์ที่เป็นเวอร์ชั่นเก่าได้อย่างถูกต้อง” โดยจะถูก “ลดขั้น” ของการแสดงผลลงไปบางส่วน

เรื่องของความมั่นคงหรือ Stability อีกเรื่องหนึ่งก็คือ ตามปกติการทำเว็บไซต์ จะมีผู้ออกแบบและพัฒนาหลายทีมตลอดระยะเวลาของมัน เราจำเป็นจะต้องทำให้ผู้ที่มาพัฒนาต่อจากเราสามารถเข้าใจ และสามารถแก้ไขได้ง่ายที่สุด ซึ่งสิ่งที่จะมาตอบสนองในสิ่งนี้ก็คือ มาตรฐานเว็บ ผู้พัฒนาสามารถติดตาม ทำความเข้าใจ และคุ้นเคยได้ง่าย ถ้าเราเพียงแค่ทำตามมาตรฐานเว็บเพียงเท่านั้น